Depresja należy do najczęściej występujących zaburzeń psychicznych, dotyka około 10-15% osób w ciągu życia. Szacunkowo około 1,5 miliona osób w Polsce cierpi na depresję. Na depresję zapadają osoby w każdym wieku, częściej kobiety niż mężczyźni. Stany depresyjne występują zazwyczaj epizodycznie, ale mogą stanowić poważne zagrożenie życia. Do najważniejszych objawów depresji należy smutek, obniżenie energii i aktywności, utrata zdolności do odczuwania radości, poczucie niskiej wartości, poczucie winy, pogorszenie koncentracji uwagi, zaburzenia snu i apetytu, myśli samobójcze. Depresja zazwyczaj prowadzi do pogorszenia funkcjonowania i niemożności pełnienia podstawowych ról życiowych. Najbardziej tragicznym następstwem depresji jest samobójstwo. W Polsce liczba samobójstw sięga kilku tysięcy rocznie, z czego znaczna część związana jest z głębokim nasileniem depresji. Jeśli u chorego na depresję występują myśli samobójcze, nie da się go przekonać, że nie warto. Konieczne jest leczenie.

 

Leczenie depresji polega na stosowaniu leków przeciwdepresyjnych, najczęściej w połączeniu z psychoterapią. Współcześnie dysponujemy licznymi lekami, które niwelują objawy depresji wykorzystując rozmaite mechanizmy farmakologiczne, w większości poprzez wspomaganie aktywności serotoniny i noradrenaliny. Skuteczność współczesnych leków przeciwdepresyjnych szacuje się na 60-65% przy zastosowaniu pierwszego leku.

 

Większość kuracji przeciwdepresyjnych przynosi poprawę, jednak około 30% stanów depresyjnych nie reaguje na standardowe leczenie, mimo zastosowania kilku kolejnych leków. Takie postaci określamy mianem depresji lekoopornej, którą definiuje się jako epizod depresji nieodpowiadający na leczenie dwoma kolejnymi lekami przeciwdepresyjnymi, podawanymi w odpowiedniej dawce przez odpowiedni okres czasu. Osoby z depresją lekooporną chorują dłużej, trudniej osiągnąć u nich remisję objawów, są bardziej narażone na nawrót choroby.

 

Postępowanie medyczne w depresji lekoopornej uwzględnia stosowanie rozmaitych leków oraz niefarmakologicznych metod leczenia biologicznego. Do najważniejszych strategii terapeutycznych należy zmiana leku, łączenie dwóch lub więcej leków przeciwdepresyjnych z różnych grup farmakologicznych, dołączanie leków o innym działaniu oraz metody neurostymulacji, kiedy leki ostatecznie zawiodą. Wśród tych ostatnich do najskuteczniejszych należą elektrowstrząsy, przezczaszkowa stymulacja magnetyczna (TMS), stymulacja nerwu błędnego oraz głęboka stymulacja mózgu.

 

Depresję lekooporną można również leczyć z powodzeniem ketaminą, lekiem stosowanym od wielu lat w anestezjologii, którego alternatywny mechanizm działania polega na pobudzaniu aktywności układu glutaminergicznego. Badania kliniczne potwierdziły, że ketamina jest skuteczna w leczeniu głębokiej depresji nie reagującej na dostępne leki przeciwdepresyjne i skutecznie przynosi ulgę osobom cierpiącym na długotrwałe stany depresyjne. Do ciekawych właściwości ketaminy należy bardzo szybki efekt terapeutyczny – ketamina przynosi poprawę już po kilku godzinach od podania leku.

 

Ketaminę do niedawna podawano wyłącznie we wlewach dożylnych, co stanowiło ograniczenie tej formy terapii, związane między innymi z koniecznością pobytu w szpitalu. Jednak w ostatnim roku pojawiła się nowa możliwość podawania jednej z form ketaminy, esketaminy, w nowoczesnej postaci sprayu donosowego Spravato®. Esketamina jest przyjmowana przez pacjenta za pomocą urządzenia zawierającego kilka dawek leku i umożliwiającego podawanie aerozolu do nosa. Esketaminę podaje się początkowo dwa razy w tygodniu, a następnie co tydzień lub dwa tygodnie, w zależności od utrzymywania się efektu terapeutycznego. Aplikacja leku powinna się odbywać pod nadzorem personelu medycznego podczas wizyty ambulatoryjnej w poradni psychiatrycznej. Esketamina stanowi ciekawą, nowoczesną opcję terapeutyczną w leczeniu depresji lekoopornej.

 

Jednym z pierwszych ośrodków w Polsce stosujących tę najnowocześniejszą metodę leczenia depresji jest Centrum Terapii Allenort przy ul. Myśliborskiej 44 w Warszawie. Co ważne, Centrum współpracuje ze zlokalizowanym pod tym samym adresem pełnoprofilowym szpitalem psychiatrycznym (Mazowiecki Szpital i Centrum Diagnostyczne Allenort), co zapewnia najbardziej bezpieczne i komfortowe warunki leczenia.

 

Specjalistyczna konsultacja psychiatryczna kwalifikująca do leczenia Spravato® może być dokonana w dowolnej klinice sieci Allenort, których pełną listę znajdziemy pod adresem: https://klinikiallenort.pl/

 

Więcej na temat leczenia lekiem Spravato® można znaleźć tutaj: Esketamina – leczenie depresji lekoopornej

 

Prof. dr hab. n. med. Marcin Wojnar