Czy psychoterapia jest dla mnie?
Wiele osób rezygnuje z podjęcia psychoterapii z powodu przeświadczenia, że do psychoterapeuty chodzą ludzie chorzy psychicznie. Tymczasem, nie trzeba mieć żadnego sklasyfikowanego zaburzenia, by uznać, że pomoc jest potrzebna. Problemy w relacjach, trudność w wyrażaniu emocji, konflikty wewnętrzne, trudne doświadczenia z dzieciństwa to niektóre z problemów, z którymi pacjenci zgłaszają się do terapeuty.

Nie warto umniejszać swoich problemów, jeśli sprawiają, że człowiek cierpi, a przez to nie funkcjonuje tak, jak by chciał. Jeśli zdarzyło Ci się kiedyś rozważać podjęcie psychoterapii, ale odwiodła Cię myśl o zbyt małej wadze Twojego problemu, to wiedz, że wszystkie trudności, z którymi się mierzysz, będą istotne i ważne dla psychoterapeuty.

Możesz cierpieć z powodu zaburzeń depresyjnych lub lękowych. Możesz zmagać się z uzależnieniem. Możesz mieć niską samoocenę, być zamknięty w sobie i nieśmiały. Możesz przeżywać trudności wychowawcze. Możesz przeżywać kryzys. Możesz mieć problemy w rodzinie lub w pracy. Możesz czuć, że życie Cię przytłacza i nie dajesz sobie rady. Kiedy będziesz wiedzieć, czy psychoterapia jest dla Ciebie? Wtedy, gdy będziesz chciał to wszystko zmienić!

Na czym polega psychoterapia?
Psychoterapia to cykl spotkań z terapeutą, w trakcie których pracujesz nad osiągnięciem zamierzonych celów. Rolą terapeuty jest pomoc w odkrywaniu prawdy o sobie, przyczyn trudności i budowaniu wewnętrznych zasobów, dzięki którym będzie możliwa trwała zmiana negatywnych przekonań o sobie i świecie oraz poprawa jakości funkcjonowania. Psychoterapia pomaga zrozumieć własny sposób myślenia, świadomie przeżywać uczucia i otwierać się na nie, daje możliwość przyjrzenia się swoim doświadczeniom i relacjom z innymi ludźmi.

Terapeuta nie daje jednak gotowych rozwiązań ani nie udziela porad. Celowo, ponieważ psychoterapia to również proces, w trakcie którego uczysz się brać odpowiedzialność za siebie i własne życie. Sam dokonujesz wyborów, popełniasz błędy, wyciągasz wnioski i docierasz do rozwiązań, a przez to samodzielnie kształtujesz poczucie własnej sprawczości i siły. Przy czym nie jesteś sam, ponieważ towarzyszy Ci ktoś kompetentny i doświadczony terapeuta – który pomaga przetrwać, nakierowuje i wspiera w dążeniu do celu, nawet wtedy, gdy chcesz się poddać.

Jak wygląda pierwsza wizyta u psychoterapeuty?
Pierwsza wizyta jest sesją konsultacyjną. Podczas pierwszego spotkania psychoterapeuta może zadać Ci kilka pytań, np. o powód umówienia wizyty, o to, co sprawia Ci trudność, dlaczego chciałbyś podjąć leczenie, czym się zajmujesz, jak wygląda Twoja sytuacja rodzinna. Może również zapytać o cele, jakie chciałbyś osiągnąć. Nie ma powodu do obaw, nie jesteś zobligowany do odpowiedzi, a terapeuta nie będzie naciskać, jeśli uznasz, że nie chcesz o czymś mówić. Nie będzie Cię oceniać w żaden sposób.

Pierwsza konsultacja to przede wszystkim spotkanie, w trakcie którego terapeuta ma możliwość poznać Cię i zaproponować rodzaj terapii (krótko lub długoterminową), a Ty możesz sprawdzić, jak się czujesz podczas konsultacji i zdecydować, czy chcesz pracować z tym konkretnym terapeutą. Podczas pierwszej wizyty mogą też zostać ustalone zasady dotyczące wysokości stawki psychoterapeuty, planowanej częstotliwość spotkań i przybliżonego czasu trwania całej terapii.

Decydując się na podjęcie piszesz się również na pewne obowiązki, które wynikają z Twojego udziału w leczeniu, a które zostaną omówione z psychoterapeutą. Bardzo ważna jest szczerość. Podstawą każdej psychoterapii jest dialog terapeutyczny – rozmowa. W zależności od podejścia terapeutycznego i technik terapia może wyglądać inaczej.

Rozróżniamy 3 podstawowe orientacje terapeutyczne: podejście psychodynamiczne, behawioralno-poznawcze oraz systemowe. W przypadku terapii psychoanalitycznej będzie to próba przyglądania się sobie i znalezienia przyczyn występujących trudności, natomiast podejście behawioralno-poznawcze będzie skupiać się na objawach i próbie ich zniwelowania.

Jak wybrać dobrego psychoterapeutę?
Znalezienie psychoterapeuty, który byłby nie tylko profesjonalistą, ale odpowiadał również samemu pacjentowi nie jest proste. Dlaczego? Należy pamiętać, że nie każdy terapeuta pasuje do danego pacjenta, tak jak ma to miejsce w codziennych kontaktach. Dla powodzenia procesu terapeutycznego relacja pomiędzy pacjentem jest jednak kluczowa. Na co warto żebyś zwrócił uwagę przy wyborze terapeuty?

Sprawdź kwalifikacje. Możesz zapytać o ukończone studia oraz o to, czy posiada certyfikat psychoterapeuty lub czy jest w trakcie procesu certyfikacji (w trakcie 4-letniego szkolenia uznanego przez Polskie Towarzystwo Psychiatryczne lub Psychologiczne). Dobrze wiedzieć, czy terapeuta pracuje pod stałą superwizją.

Zapytaj o doświadczenie. Nie chodzi o 30-letnią praktykę, ale o pracę terapeutyczną z pacjentami – czy terapeuta ma za sobą staże, od kiedy zdobywa doświadczenie, czy prowadził psychoterapię osób o problemach podobnych do Twoich?

Zwróć uwagę na nurt terapeutyczny, w którym pracuje terapeuta. Nie ma nurtów obiektywnie lepszych i gorszych, ponieważ każdy posiada narzędzia odpowiednie do leczenia. Jednak niektóre nurty są bardziej korzystne w leczeniu określonych zaburzeń, co potwierdza się w badaniach naukowych. Zapytaj więc terapeutę, czy podejście terapeutyczne, w którym pracuje będzie dla Ciebie odpowiednie.
Z pewnością konflikty wewnętrzne, zaburzenia osobowości skuteczniej leczy się w terapii analitycznej, natomiast różnego rodzaju fobie, konkretne objawy mogą być skutecznie leczone w terapii behawioralno-poznawczej.

Poznaj. Bardzo ważne jest, aby osoba terapeuty wzbudzała w Tobie zaufanie. Czy mógłbyś się przy nim otworzyć? Czy słucha Cię uważnie? Czy sprawia wrażenie osoby szczerej i autentycznej? Jak czujesz się w jego obecności?

Czy psychoterapia pomaga wszystkim?
Nie można jednoznacznie stwierdzić, że psychoterapia będzie tak samo skuteczna w każdym przypadku. Choroby psychiczne często wymagają leczenia farmakologicznego, a psychoterapia stanowi formę podtrzymującą. Natomiast wszelkiego rodzaju problemy rozwojowe, konflikty w parze, w rodzinie, lęki, niskie poczucie własnej wartości dobrze leczyć poprzez zrozumienie natury problemu.

Dużo zależy od motywacji pacjenta i jego wkładu w proces terapeutyczny. Przewartościowanie swojego życia i zmiana schematów myślenia jest zadaniem bardzo trudnym, dlatego duży wpływ na powodzenie terapii ma dobra relacja terapeutyczna. Jeśli pacjent ma odpowiednio dużą motywację do wprowadzenia zmian w swoim życiu, jest szczery, otwarty i potrafi zaufać terapeucie podczas wspólnej drogi, to istnieje bardzo duża szansa skuteczności psychoterapii.