Koronawirus nie pozostawia nam wyboru, wymusza izolację

W okresie pandemii każdy z nas jest zobligowany do dystansowania się od społeczeństwa w mniejszym lub większym zakresie. Wirus nie pozostawia nam wyboru, wymuszając ograniczanie kontaktu z drugim człowiekiem. Bezpośrednie skutki izolacji dotykają nas w zależności od pełnionych ról, sytuacji rodzinnej, zawodowej, a także mieszkaniowej. Okoliczności stają się tym bardziej dotkliwe im więcej naszych potrzeb pozostaje niezaspokojonych. Większość z nas potrzebuje bliskości i wparcia drugiego człowieka, a obecnie inne osoby stanowią dla nas potencjalne zagrożenie związane z zakażeniem. I my również możemy stanowić zagrożenie dla innych, nie wiedząc o tym. Część nałożonych na nas ograniczeń jesteśmy w stanie kompensować, korzystając z dobrodziejstw technologii lub innych zasobów, których często brakuje osobom starszym. Wspomniane okoliczności mogą prowadzić do wielu negatywnych konsekwencji natury psychicznej w tej grupie społecznej.

Seniorzy to grupa najbardziej narażona na samotność i wykluczenie

Do najbardziej powszechnych czynników ryzyka w grupie osób powyżej 75 r.ż. należą:

  • utrata współmałżonka,
  • samotne mieszkanie,
  • niskie dochody,
  • słaba jakość relacji społecznych,
  • duża liczba dolegliwości somatycznych
  • oraz ograniczenia ruchowe.

Dodatkowo, poczuciu osamotnienia sprzyja ogólne gorsze zdrowie psychiczne, poczucie zagrożenia i wstydu, brak aktywności i związane z tym uczucie nudy, niskie poczucie własnej skuteczności oraz deficyty poznawcze. Obecna potrzeba izolacji społecznej wymuszona jest przez czynniki zewnętrzne i w sposób gwałtowny zwiększa ryzyko przytłaczającego uczucia samotności wśród seniorów, co może prowadzić do chronicznego stresu, lęku, a nawet depresji i sprzyjać pogorszeniu zdrowia fizycznego.

Wsparcie społeczne dla seniorów w trudnym czasie epidemii koronawirusa

W obliczu sytuacji kryzysowych, związanych ze zdrowiem oraz niesprzyjającymi warunkami środowiskowymi, czynnikiem, który wskazywany jest jako główne źródło ochrony przed negatywnymi konsekwencjami, jest wsparcie społeczne. W tym trudnym czasie, warto zadać sobie pytanie, czy w naszym otoczeniu znajduje się osoba starsza, która intensywnie doświadcza skutków społecznej izolacji. Pierwszą i podstawową rzeczą, jaką możemy zrobić, by dać takiej osobie promyk nadziei na przetrwanie trudnego czasu, jest podtrzymywanie kontaktu. Możemy to osiągnąć za pośrednictwem połączeń wideo lub zwyczajnej rozmowy telefonicznej. Mimowolnie, nasze konwersacje zdominowane są ostatnio przez tematykę „okołowirusową”. Spróbujmy podczas rozmowy zwrócić uwagę na inne, bardziej pozytywne aspekty rzeczywistości. Dzięki temu mamy szansę wzbudzić w rozmówcy emocje inne niż lęk.

Co możemy zrobić, aby pomóc osobom starszym przetrwać czas epidemii

Media karmią nas negatywnymi informacjami, dlatego wielu osobom, zagrożenie zakażeniem wydaje się większe niż w rzeczywistości, co może budzić strach przed wychodzeniem z domu. W miarę możliwości oraz z zachowaniem należytych środków ostrożności, możemy zaproponować naszemu seniorowi krótki spacer. Dzięki temu dana osoba będzie miała okazję zobaczyć świat z innej perspektywy. Istotne dla podtrzymania na duchu mogą okazać się drobne niespodzianki, które pokażą naszemu seniorowi, że o nim pamiętamy. Dla przykładu, mogą być to: niezapowiedziana wizyta w oknie, drobny upominek z domowymi wypiekami lub wysłanie kwiatowej poczty. Warto również pytać starsze osoby o ich zainteresowania i pasje, które mogłyby realizować w domu. Najczęściej przedmioty potrzebne do ich realizacji z łatwością możemy zamówić przez Internet i dostarczyć seniorowi, sprawiając mu wiele radości.

Ograniczenia związane z pandemią wymagają od każdego z nas umiejętności przystosowawczych.  Pamiętajmy o osobach starszych, które często mają mniejsze możliwości, aby skutecznie przeciwdziałać skutkom izolacji.

 

Mgr Zuzanna Rosa

Psycholożka i psychoterapeutka młodzieży i dorosłych z Centrum Zdrowia Psychicznego Allenort w Łodzi

 

Literatura:

Cohen-Mansfield J., Hazan H., Lerman Y., Shalom V. (2006). Correlates and predictors of loneliness in older-adults: a review of quantitative results informed by qualitative insights. International Psychogeriatrics, 28, 557-576

Jones, X. R. (2020). Covid-19: An Exposition, with a Focus on Social Isolation in the Elderly (UK). DOI: 10.6084/m9.figshare.12022632.

Theeke L. A. (2009): Predictors of Loneliness in U.S. Adults Over Age Sixty-Five. Archives of Psychiatric Nursing, 23(5), 387-396.

 

Zdjęcie:

Magda Ehlers