dr n. med. Jan Brykalski, lekarz psychiatra

Zastępca Kierownika Oddziału Psychiatrii Allenort

 

Część osób uzależnionych pije alkohol w sposób nieprzerwany, wpadając w tak zwane „ciągi”. Alkohol zmienia sposób funkcjonowania układu nerwowego. Kiedy osoba pijąca alkohol codziennie ogranicza lub przerywa picie, stężenie alkoholu obniża się i pojawiają się objawy abstynencyjne, takie jak nasilony lęk, niepokój, zaburzenia snu, zaczerwienie skóry, przyspieszona częstość bicia serca, drżenie mięśni. U niektórych osób mogą pojawić się niebezpieczne dla życia napady padaczkowe, a nawet zaburzenia świadomości, czyli majaczenie drżenne (delirium tremens). Objawy te mogą samoistnie ustąpić, jeśli nie dojdzie do poważnych powikłań. Jednak nawet nieznacznie nasilone objawy abstynencyjne (lęk, drżenie, przyspieszone bicie serca) powodują taki dyskomfort, iż duża część osób ponownie spożywa alkohol (tzw. klin), aby objawy te ustąpiły, co tylko przedłuża stan zakłócenia czynności układu nerwowego. Przy dłużej trwających „ciągach” objawy abstynencyjne są bardziej nasilone, a ryzyko powikłań większe.

 

Objawy alkoholowego zespołu abstynencyjnego:

  1. drżenie języka, powiek, wyciągniętych dłoni
  2. wzmożona potliwość
  3. nudności lub wymioty
  4. tachykardia i/lub nadciśnienie tętnicze
  5. podniecenie psychoruchowe
  6. bóle głowy
  7. zaburzenia snu
  8. złe samopoczucie lub osłabienie
  9. zwiewne omamy lub złudzenia wzrokowe, dotykowe, słuchowe
  10. napady drgawkowe

 

W wielu przypadkach wskazane jest leczenie objawów zespołu abstynencyjnego od alkoholu w warunkach szpitalnych, gdzie jest prowadzone tzw. leczenie detoksykacyjne. Celem łagodnego przejścia od funkcjonowania w stanie ciągłego upojenia alkoholowego do trzeźwości podaje się między innymi leki uspokajające o podobnym częściowo mechanizmie działania do alkoholu. Najczęściej podaje się benzodiazepiny.  Leki te łagodzą lęk, zmniejszają drżenie i napięcie mięśni, działają przecidrgawkowo. Zazwyczaj na początku podaje się większe dawki leków, stopniowo zmniejszając, aż do całkowitego odstawienia. Leki dłużej niż alkohol utrzymują się we krwi i powolne zmniejszanie się ich stężenia w związku z dłuższym metabolizmem powoduje, iż układ nerwowy łagodniej wraca do stanu wyjściowego (przed rozpoczęciem picia alkoholu). Często w trakcie leczenia zespołu abstynencyjnego konieczne jest podawanie płynów dożylnie („kroplówki”), uzupełnianie elektrolitów (m.in. sodu, potasu i magnezu) oraz witamin (zwłaszcza witaminy B1, która działa protekcyjnie na układ nerwowy).

W czasie leczenia detoksykacyjnego konieczne jest dokładne monitorowanie stanu somatycznego, m. in. poprzez wykonanie elektrokardiogramu, konsultacji specjalisty chorób wewnętrznych.

 

Leczenie alkoholowego zespołu abstynencyjnego:

  1. benzodiazepiny
  2. inne leki, np. leki przeciwpsychotyczne
  3. witamina B1
  4. nawadnianie p.o. lub i.v. („kroplówki”) – nie przekraczając 2-4 l/dobę mając na uwadze wydolność układu krążenia, występowanie drgawek (możliwość obrzęku mózgu)
  5. kontrola parametrów życiowych (ciśnienie tętnicze, czynność serca, temperatura)
  6. beta-adrenolityki – tachykardia, zaburzenia rytmu
  7. suplementacja elektrolitów (K, Na, Mg).

 

Poza uniknięciem groźnych powikłań istotnym celem leczenia zespołu abstynencyjnego jest rozpoczęcie terapii uzależnienia od alkoholu, mającej na celu utrzymanie abstynencji lub przynajmniej znaczące ograniczenie picia alkoholu. Pobyt w szpitalu na leczeniu detoksykacyjnym może w tym znacząco pomóc. Kluczowa jest odpowiednia interwencja psychologiczna, inicjująca i wzmacniająca motywację do zmiany. W trakcie pobytu w szpitalu można się odpowiednio przygotować i wybrać najbardziej optymalną formę dalszej terapii.